Zmiana codziennych przyzwyczajeń zwykle zaczyna się od zauważenia rzeczy, które przedtem wykonywało się nieomalże automatycznie. Sposób reagowania na stres, odkładanie obowiązków, unikanie trudnych rozmów czy ciągłe porównywanie się z innymi mogą przez długi okres czasu wydawać się łatwą częścią dnia. Dopiero obserwacja własnych zachowań daje możliwość sprawdzić, które z nich de facto służą określonym celom, a które utrudniają ich realizację.

Pytanie, jak zmienić własne życie, nie musi więc oznaczać nagłego przewrócenia codzienności do góry nogami. Na prawdę bardzo często chodzi raczej o rozpoznanie powtarzających się schematów i stopniowe modyfikowanie tych elementów, na które dana osoba ma realny wpływ. W praktyce znaczenie moraz określenie, czego właściwie oczekuje się od zmiany. Inaczej wygląda praca nad lepszą organizacją czasu, całkiem inaczej nad relacjami, a jeszcze całkiem inaczej nad sposobem reagowania w sytuacjach napięcia.

W tym kontekście często pojawia się pojęcie rozwój osobisty, które obejmuje wiele różnych działań i nie ma jednego, uniwersalnego przebiegu (warto także zobaczyć: jak zmienić swoje życie ebook). Dla jednej osoby będzie to nauka planowania i wyznaczania granic, dla innej zdobywanie nowych kwalifikacji albo praca nad sposobem komunikowania własnych potrzeb. Istotne jest rozróżnienie pomiędzy konkretną zmianą zachowania a samym zdobywaniem wiedzy. Można przeczytać sporo książek dotyczących organizacji, motywacji czy relacji, a równocześnie nie zmienić żadnego normalnego nawyku. Z drugiej strony wręcz niewielka modyfikacja rutyny może ujawnić problemy, których wcześniej nie było widać. Na przykład uwarunkowanie bardziej realistycznego planu dnia może zaprezentować, że trudność nie wynika z braku czasu, lecz z częstego przerywania pracy. W takich wypadkach przydatne jest sprawdzanie efektów własnych decyzji zamiast zakładania z góry, że określona forma będzie właściwa dla każdego.

W opisach pracy nad nawykami i sposobem myślenia można też spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. Jest ono używane w różnych kontekstach, między innymi przy omawianiu automatycznych reakcji, przekonań oraz utrwalonych sposobności interpretowania zdarzeń. Warto jednak zachować ostrożność wobec uproszczonego przedstawiania umysłu jako systemu, który można dowolnie „przeprogramować” za pomocą pojedynczych technik (polecam: ebook o afirmacji). Na zachowanie wpływa wiele czynników, takich jak wcześniejsze doświadczenia, aktualna sytuacja, emocje, środowisko oraz wyuczone schematy działania. Powtarzanie określonej czynności może sprzyjać utrwalaniu nawyku, ale nie znaczy automatycznej zmiany wszystkich związanych z nim przekonań. W praktyce pomocne bywa dokładne określenie sytuacji, w których pojawia się dany schemat, oraz sprawdzenie, co zwykle następuje bezpośrednio przed nim i po nim. Taka obserwacja umożliwia pracować nad konkretnym zachowaniem zamiast traktować edycję jako abstrakcyjny proces.

Nie każda próba przekształceń własnego życia przebiega w sposób równy. Początkowa motywacja może być wysoka, a po kilku tygodniach pojawia się zmęczenie, brak czasu albo powrót do wcześniejszych przyzwyczajeń. Jest to też moment, w którym warto oszacować, czy przyjęte założenia były możliwe do utrzymania w zwyczajnych ustaleniach. Zbyt duża liczba przeróbek naraz na prawdę często utrudnia uwarunkowanie, co realnie przyniosło określony skutek. Z kolei bardzo nieznaczny zakres działania może nie dawać wystarczających informacji o tym, czy obrany kierunek ma sens. Dlatego obserwowanie własnych reakcji, zapisywanie powtarzających się trudności i korygowanie wcześniejszych założeń może być częścią dłuższego procesu. Zmiana sposobu działania nie zawsze oznacza wyeliminowanie określonych zachowań. Niekiedy chodzi o nauczenie się rozpoznawania momentu, w którym pojawia się stary schemat, i świadome wybranie innej reakcji. Takie podejście pozwala patrzeć na edycję bardziej praktycznie, bez oczekiwania natychmiastowych wyników i bez przypisywania jednej technice odpowiedzialności za cały proces.

Zobacz więcej: jak zmienić swoje życie.