Transkrypcja nagrań jest procesem polegającym na przekształceniu materiału audio lub wideo na tekst pisany. W różnorakich dziedzinach, takich jak prawo, medycyna, nauka czy media, transkrypcje stanowią ważny szczegół dokumentacji i analizy informacji. Wykonanie takiego zapisu wymaga nie tylko i wyłącznie kwalifikacji szczegółowego słuchania, niemniej jednak także znajomości specyfiki języka używanego w konkretnym nagraniu a także odpowiedniej terminologii.

Istnieje kilka metod transkrypcji, które mogą różnić się stopniem szczegółowości a także formatem, na przykład rozróżnienie między transkrypcją dosłowną a skróconą.

W kontekście wymagań prawnych szczególne znaczenie ma transkrypcja do sądu, gdzie dokumenty tego rodzaju muszą spełniać określone standardy formalne i merytoryczne. Transkrypcja nagrań sądowych musi być wiernym odwzorowaniem wypowiedzi, uwzględniającym wszelkie istotne elementy, tj. pauzy, emocje czy inne cechy mowy, które mogą posiadać znaczenie w toku postępowania (zobacz: transkrypcja cennik). Dokumenty przygotowane do celów sądowych są na prawdę bardzo często poddawane weryfikacji pod kątem autentyczności i kompletności. W niektórych przypadkach transkrypcje są też wykorzystywane do analizy języka, identyfikacji mówców lub dalszego zastosowania w materiałach dowodowych.

Termin stenogram odnosi się do szczególnego rodzaju transkrypcji, która jest zapisem przebiegu wydarzenia, przykładowo rozprawy sądowej, posiedzenia parlamentu czy konferencji. Stenogram zazwyczaj zawiera dokładne zapisy wypowiedzi z uwzględnieniem kolejności, czasu oraz precyzyjnego odwzorowania mowy uczestników. W przeciwieństwie do standardowej transkrypcji, stenogram może zawierać dodatkowe oznaczenia dotyczące przerw, niejasności albo dźwięków tła, co umożliwia na pełniejsze zrozumienie kontekstu wypowiedzi. Sporządzanie stenogramów bywa wykonywane z użyciem profesjonalnego sprzętu a także oprogramowania, które umożliwiają szybkie i precyzyjne zapisywanie słów.

Proces budowy transkrypcji nagrań wymaga nie tylko i wyłącznie odpowiednich narzędzi, niemniej jednak też doświadczenia i znajomości specyfiki tematu, z którego pochodzi nagranie. W zależności od celu a także wymogów, transkrypcje mogą być organizowane w różnym zakresie szczegółowości, co wpływa na ich przydatność w danym kontekście. W sytuacji dokumentów do sądu istotne jest zachowanie precyzji i rzetelności, jednak stenogramy, dzięki swojej szczegółowości, stanowią bazę do późniejszej analizy wypowiedzi i przebiegu zdarzeń. Wszystkie te formy zapisu słowa mówionego mają istotne znaczenie w procesie dokumentowania i przeanalizowania komunikacji werbalnej.

Zobacz także: transkrypcje nagrań.